İhbar Süresi Nasıl Hesaplanır? Kıdeme Göre İhbar Süreleri

Belirsiz süreli iş sözleşmesi sona erdirilirken “yarın gelmene gerek yok” veya “ben bugün istifa ettim” demek her durumda iş ilişkisinin aynı gün sorunsuz biteceği anlamına gelmez. İş Kanunu, haklı nedenle derhal fesih gibi özel haller dışında, tarafların belirli bildirim sürelerine uymasını öngörür. Bu süreye günlük dilde ihbar süresi denir.

İhbar süresi çalışanın şirketteki kıdemine göre 2, 4, 6 veya 8 haftadır. Süre hem işveren hem işçi bakımından önemlidir; yalnız işverenin çalışanı çıkarırken uyması gereken bir kural değildir.

Kıdeme göre ihbar süreleri

Bu süreler asgari sürelerdir ve sözleşmeyle artırılabilir. Hesapta çalışanın işyerindeki toplam hizmet süresi dikkate alınır. Örneğin iki yıl çalışan personelin bildirim süresi altı haftadır.

İhbar süresi hangi tarihten başlar?

Bildirim karşı tarafa ulaştığında süre işlemeye başlar. Bu nedenle fesih veya istifa bildiriminin yazılı yapılması, tebliğ tarihinin açık olması sonradan “hangi gün haber verildi?” tartışmasını önler.

İhbar süresine uymadan ayrılırsa ne olur?

Bildirim süresine uymadan iş sözleşmesini sona erdiren taraf, koşulları varsa bu sürenin ücretine karşılık gelen ihbar tazminatıyla karşılaşabilir. İşveren bildirim süresini beklemek istemezse bu süreye ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi sona erdirebilir.

İhbar tazminatı hangi ücret üzerinden hesaplanır?

İhbar tazminatı hesabında yalnız çıplak maaş değil, para veya para ile ölçülmesi mümkün düzenli menfaatlerin de değerlendirilmesi gerekebilir. Bu nedenle gerçek hesap bordro uzmanlığı gerektirebilir. Basit bir örnekte ise haftalık bildirim süresi gün sayısına çevrilir ve ücret üzerinden karşılığı hesaplanır.

Örnek: 2 yıllık çalışan

İki yıldır çalışan bir personelin ihbar süresi altı haftadır. Altı hafta 42 güne karşılık gelir. İşveren çalışanı aynı gün işten çıkarıp bildirim süresini kullandırmayacaksa, koşulları varsa 42 günlük bildirim süresine ilişkin ihbar tazminatı gündeme gelir. Gerçek tutarda ücretin hangi unsurlarla hesaplanacağı ayrıca kontrol edilmelidir.

İhbar süresinde yeni iş arama izni

İşveren tarafından bildirim süresi kullandırılarak fesih yapıldığında işçiye yeni iş araması için çalışma saatleri içinde günde en az iki saat izin verilmesi gerekir. İşçi isterse bu saatleri birleştirerek toplu kullanabilir; ancak bunu işten ayrılacağı günden önceki günlere rastlatması ve işverene bildirmesi gerekir.

Haklı nedenle derhal fesihte ihbar süresi uygulanır mı?

Kanunda düzenlenen haklı nedenle derhal fesih şartları oluştuğunda bildirim süresi beklenmeden fesih mümkün olabilir. Fakat bir olayın gerçekten haklı fesih oluşturup oluşturmadığı somut koşullara bağlıdır. “Haklı neden” ifadesini genel bir çıkış yöntemi gibi kullanmak risklidir.

Belirli süreli sözleşmede durum aynı mı?

İhbar süreleri temel olarak belirsiz süreli iş sözleşmelerinin bildirimli feshinde gündeme gelir. Belirli süreli sözleşmenin süresinin dolması farklı bir sona erme biçimidir. Sözleşmenin türü doğru belirlenmeden otomatik ihbar hesabı yapılmamalıdır.

İK çıkış sürecinde neyi kaydetmeli?

• İstifa/fesih bildiriminin tarihi.
• Çalışanın toplam kıdemi.
• Uygulanacak ihbar süresi ve son çalışma tarihi.
• İş arama izni kullanımları.
• İhbar süresinin kullandırılması veya peşin ödeme tercihi.
• Fesih nedeni ve ilgili belgeler.

İhbar süresi hesabında kıdem dilimini doğru seçin

İhbar süresini hesaplamak için önce çalışanın kıdemine bakılır: 6 aydan az 2 hafta, 6 ay-1,5 yıl 4 hafta, 1,5-3 yıl 6 hafta, 3 yıldan fazla 8 hafta. Ancak gerçek çıkış sürecinde sözleşme türü, fesih nedeni, iş arama izni ve ücretin hangi unsurlarının hesaba girdiği de önemlidir.

Örnek: 1 Mart’ta bildirim yapılan 2 yıllık çalışan

Süreler işçinin o işverendeki kıdemine göre kademelidir: altı aydan az kıdemde 2 hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında 4 hafta, bir buçuk yıl ile üç yıl arasında 6 hafta, üç yıldan fazla kıdemde 8 hafta. Sınır tarihlerinde işe giriş ve bildirimin yapıldığı günü doğru kullanmak önemlidir. “Yaklaşık iki yıldır çalışıyor” gibi yuvarlak ifadeler yerine kesin kıdem hesabı yapılmalıdır.

İhbar süresinde çalışan normal şekilde çalışmaya devam eder

Çalışanın kıdemi iki yıl ise 6 haftalık bildirim süresi uygulanır. Bildirimin 1 Mart’ta yapıldığı varsayımında iş ilişkisi bu sürenin sonunda sona erecek şekilde planlanır. Kesin son gün hesaplanırken takvim tarihleri kullanılmalı; bordro, erişim kapatma ve devir planı da bu tarihe göre hazırlanmalıdır. Bildirim süresini “30 iş günü” gibi farklı bir birime çevirmek hataya yol açabilir.

Yeni iş arama izni nasıl planlanmalı?

Bildirim verilmesi iş sözleşmesini hemen bitirmez. Çalışan ihbar süresi boyunca ücret, sigorta ve diğer haklarıyla çalışmaya devam eder; işveren de iş görme borcunu bekler. Bu dönem aynı zamanda iş devri ve yeni iş arama izni gibi süreçlerin yürütüldüğü geçiş dönemidir.

İhbar tazminatında “çıplak maaş” yeterli olmayabilir

Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni iş bulması için gerekli iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesmeden vermelidir. İzin süresi günde iki saatten az olamaz. Çalışan isterse bu saatleri birleştirerek toplu kullanabilir; ancak bunu işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirmesi ve işverene bildirmesi gerekir. Bu nedenle çıkış takviminde yalnız son gün değil iş arama izni planı da tutulmalıdır.

İhbar kaydında hangi belgeleri birlikte tutun?

Bildirim şartına uymayan tarafın ödeyeceği tazminat hesabında ücret niteliğindeki düzenli menfaatler de değerlendirmeye girebilir. Yemek, yol veya düzenli para ile ölçülebilir menfaatlerin hangi ölçüde hesaba katılacağı bordro/hukuk uzmanıyla kontrol edilmelidir. Yalnız banka hesabına yatan net maaşı haftayla çarpmak doğru yöntem değildir.

Bildirim süresini artıran sözleşme hükümleri olabilir

Fesih veya istifa bildirimi, tebliğ tarihi, hesaplanan ihbar süresi, planlanan son çalışma günü, iş arama izni kayıtları ve varsa ihbar tazminatı hesabı aynı çıkış dosyasında ilişkilendirilebilir. Böylece sonradan “bildirim ne zaman yapıldı?” sorusu e-posta arşivinde aranmaz.

İhbar süresi içinde yıllık izin kullanımı ayrıca planlanmalı

Kanundaki 2, 4, 6 ve 8 haftalık süreler asgari sürelerdir; sözleşmeyle artırılabilir. Bu nedenle hesap yaparken yalnız kıdem tablosuna bakmak yetmez, iş sözleşmesi ve varsa toplu iş sözleşmesi de kontrol edilmelidir. Şirketin standart sözleşmesi yıllar içinde değiştiyse farklı çalışanlarda farklı bildirim süreleri bulunabilir.

İhbar süresini takvimde otomatik hesaplamak hata riskini azaltır

Çalışanın kullanılmamış yıllık izin bakiyesi bulunması, ihbar süresinin otomatik olarak izinle kapatılacağı anlamına gelmez. Yıllık izin ve bildirim süreci farklı haklardır. Çıkış planında kullanılacak izinler, iş arama izni ve fiili çalışma günleri ayrı ayrı gösterilirse son gün ve ödeme hesabı daha anlaşılır olur.

İhbar hesabında iş günü değil takvim haftası mantığını koruyun

İşe giriş tarihi ve fesih bildirim tarihi sistemde mevcutsa kıdem dilimi ve asgari bildirim süresi otomatik önerilebilir. Yine de sözleşme istisnası için insan kontrolü gerekir. Otomasyonun amacı kararı vermek değil, 4 hafta yerine yanlışlıkla 2 hafta yazmak gibi basit hesap hatalarını yakalamaktır.

Bildirim süresindeki değişiklikleri yazılı kayıtla yönetin

Kanundaki bildirim süreleri hafta olarak ifade edilir. Bu süreleri yalnız pazartesi-cuma iş günlerine çevirerek saymak hatalı son tarih üretebilir. İnsan kaynakları sistemi süreyi takvim üzerinden hesaplamalı, çalışanın vardiya veya tatil planını ise bu takvim aralığı içinde ayrıca yönetmelidir.

Taraflar son çalışma günü, izin kullanımı veya devir planı konusunda yeni bir mutabakata varırsa bunu yalnız sözlü bırakmamak faydalıdır. Tarih değişikliğinin kim tarafından ve ne zaman kabul edildiğinin kaydı, bordro ve erişim ekiplerinin de aynı son güne göre hareket etmesini sağlar.

Sonuç

Sık Sorulan Sorular

2 yıllık çalışanın ihbar süresi kaç hafta?

1,5 yıldan 3 yıla kadar kıdemi olan çalışan için ihbar süresi 6 haftadır.

İhbar süresini beklemeden işten çıkarma mümkün mü?

İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek fesih yapabilir; ayrıca haklı nedenle derhal fesih gibi özel durumlar farklı değerlendirilir.

İstifa eden çalışan da ihbar süresine uyar mı?

Belirsiz süreli sözleşmede çalışan tarafın da bildirim sürelerine uyması genel kuraldır.

İhbar süresinde iş arama izni kaç saat?

İşverenin bildirimli feshinde çalışma saatleri içinde günde en az 2 saat yeni iş arama izni verilir.

BasitİK’ta ilgili konu

Çalışan kıdem, işe giriş ve çıkış tarihlerini tek kayıtta tutmak için Personel Takip Programı

Kaynaklar

• ÇSGB İş Kanunu SSS
• 4857 sayılı İş Kanunu